Waarom reserveonderdelen verdwijnen
De meeste fabrikanten houden reserveonderdelen maar beperkte tijd op voorraad nadat een model uit productie is gegaan. Daarna worden de matrijzen gesloopt en blijft alleen over wat nog bij dealers op de plank ligt. Voor een machine of apparaat dat verder prima werkt, beslist vaak een klein kunststof onderdeel of het nog bruikbaar is.
Typische voorbeelden zijn vergrendelingen in vaatwassers, wieltjes van laden, knoppen, scharnieren, tandwielen in tandwielkasten en beugels die bij een schroef zijn gescheurd. Deze onderdelen hebben gemeen dat de geometrie beperkt is en de maten meetbaar zijn. Daardoor lenen ze zich goed voor een nieuw 3D-model, ook als er geen tekening is. Vaak zijn de stukken van een gebroken onderdeel genoeg om de hele vorm te reconstrueren.
Het gaat niet alleen om oude spullen. Ook apparaten van vijf tot tien jaar oud kunnen zonder onderdelen zitten, omdat modellen snel wisselen en voorraden klein zijn. Soms bestaat het onderdeel nog, maar wordt het alleen verkocht als deel van een grotere eenheid. Voor één kapotte vergrendeling moet dan de hele deur worden gekocht. Een nieuw model van alleen dat kleine onderdeel is dan het redelijke alternatief.
Een onderdeel laten namaken zonder tekening
We beginnen met de maten die de functie bepalen: gatenpatronen, asdiameters, schroefdraad, afstanden tussen bevestigingspunten en vlakken die tegen andere onderdelen liggen. Die meten we met een digitale schuifmaat, buitenmicrometer, radiusmallen en draadmallen. Vrije vormen, zoals de ronding van een knop, fotograferen we recht van boven tegen een raster en tekenen we op schaal over.
Een versleten exemplaar liegt over juist de belangrijkste maten. Een afgesleten astap of een ovaal geworden gat meten we daarom op de minst versleten plek, en we vergelijken met het tegenstuk. Vaak is een waarschijnlijke nominale maat terug te rekenen: een gatafstand van 31,9 mm in een Europese machine was hoogstwaarschijnlijk getekend als 32 mm.
Alle maten komen in een parametrisch model waarin de bepalende maten een naam hebben. Zo is een gatenpatroon of wanddikte na de proefmontage eenvoudig aan te passen zonder dat de geometrie stukgaat. Vaak maken we ook een eenvoudige tekening met de kritische maten, zodat u het afgewerkte onderdeel zelf met een schuifmaat kunt controleren.
Waarom het origineel brak
Een reserveonderdeel dat alleen wordt gekopieerd, krijgt dezelfde zwakte als het origineel. Daarom bekijken we het breukvlak voordat we tekenen. Een breuk bij een scherpe binnenhoek wijst op spanningsconcentratie, en dan voegen we een radius toe. Scheuren rond een schroefgat laten vaak zien dat de schroef te vast is aangedraaid of dat de wand te dun is. Dat lossen we op met een steviger schroefbus of een metalen ring.
Vermoeiing in snapverbindingen pakken we aan met een langere, taps toelopende lip, zodat de rek gelijkmatiger wordt verdeeld. Waar een kunststof onderdeel tegen metaal is gesleten, kan een bus van een ander materiaal beter zijn dan het hele onderdeel harder maken. Soms is de verbetering zo simpel als een rib verplaatsen of de wanddikte een millimeter vergroten waar het niet zichtbaar is. Bij de levering beschrijven we kort wat er ten opzichte van het origineel is veranderd en waarom. Zo weet u wat u krijgt en kunt u later eenvoudig een nieuwe serie bestellen.
Het juiste materiaal voor een nagemaakt onderdeel
Voor losse exemplaren is 3D-printen met FDM meestal de snelste manier om een reserveonderdeel te maken. PETG past bij de meeste onderdelen binnenshuis en ASA is bestand tegen zon en weer. PA of koolstofvezelversterkt PA geeft stijfheid en slijtvastheid aan tandwielen en beugels. TPU gebruiken we voor dempers, afdichtingen en grepen die zacht moeten zijn.
Metalen onderdelen, zoals assen en belaste beslagen, tekenen we voor draaien of frezen, en we helpen u een werkplaats te vinden. Zijn er honderden stuks per jaar nodig, dan kan het lonen om het model geschikt te maken voor spuitgieten. Alles gebeurt in hetzelfde parametrische model, dus overstappen op een andere methode betekent niet dat het werk opnieuw moet. Hebt u al een gescand meshmodel? Dan kunnen we het opnieuw opbouwen – lees meer bij STL naar STEP.
Onderdelen die in contact komen met levensmiddelen, drinkwater of hoge temperaturen vragen om speciale materialen en soms een andere productiemethode. Vertel daarom altijd waar het onderdeel komt en waaraan het wordt blootgesteld. Een knop op een fornuis en een knop op een radio kunnen er hetzelfde uitzien, maar hebben totaal verschillende materialen nodig.
Proefmontage voordat de definitieve bestanden komen
De pasvorm wordt altijd in het echt gecontroleerd voordat de definitieve bestanden worden geleverd. We printen een proefstuk, u past het ter plaatse en vertelt waar het klemt of speling heeft. De correctie gebeurt in het model, niet door aan het onderdeel te vijlen, zodat het volgende exemplaar meteen goed is.
In deze fase worden ook schroefdraad en perspassingen bevestigd. Een M5-draad in kunststof houdt vaak beter met een messing draadinsert dan rechtstreeks in het materiaal getapt. U bent als opdrachtgever verantwoordelijk voor het recht om het onderdeel te kopiëren; een vervangend onderdeel voor uw eigen machine is normaal gesproken geen probleem. Onderdelen waarvan vrijwel geen maten bekend zijn en waarvan de hele functie moet worden geïnterpreteerd, behandelen we als reverse engineering.
Meetmethoden en gangbare nauwkeurigheid
| Methode | Toepassing en richtwaarde |
|---|---|
| Digitale schuifmaat | Buiten-, binnen- en dieptematen – ca. ±0,02–0,05 mm afhankelijk van vlak en handigheid |
| Buitenmicrometer | Assen en tappen – ca. ±0,005 mm |
| Draadmal en buitendiameter | Metrische draad volgens ISO 261 / ISO 68-1 of inchdraad |
| Radiusmal | Radiussen van ca. 1 tot 25 mm |
| Foto tegen raster, recht van boven | Contouren en vrije vormen – ca. ±0,3–1 mm |
| Afdruk in boetseerklei of afgietsel | Inwendige vormen die de schuifmaat niet bereikt |
| Versleten gat of versleten as | Meten op de minst versleten plek, afronden naar de waarschijnlijke nominale maat |
| Speling in een geprinte glijpassing | ca. 0,2–0,4 mm op de diameter |
Richtwaarden. De nauwkeurigheid hangt af van de staat van het exemplaar en van hoe goed de vlakken bereikbaar zijn.
Dit hebben we van u nodig
- Het kapotte onderdeel of alle stukken ervan
- Foto's recht van voren en van opzij met een liniaal of schuifmaat in beeld
- Markeringen op het onderdeel: artikelnummer, materiaalcode (bijv. >PA6-GF30<) en fabrikant
- Merk, type en bouwjaar van de machine
- Maten van de tegenstukken: de as, het gat of de schroef waarop het onderdeel zit
- Waar en hoe het onderdeel brak en hoe het wordt belast
- Aantal en omgeving: buiten, warmte, vocht of contact met levensmiddelen
Voorbeeldopdrachten
- Vergrendeling en wieltje voor een vaatwasserkorf
- Knoppen voor fornuis en oven
- Tandwiel in de tandwielkast van een keukenmachine
- Scharnieren voor deksels en deurtjes
- Gescheurde beugel voor lamp of sensor
- Wieltje en geleider voor een lade
- Kap voor elektrisch gereedschap
- Hendel en handgreep voor landbouwwerktuig
- Afstandsbus en bus voor een oudere machine
- Clips en houders voor de caravan
Dit bepaalt prijs en levertijd
- Hoe complex de vorm is – vlakke vlakken gaan sneller dan vrije vormen
- Of het exemplaar heel is of uit stukken moet worden gereconstrueerd
- Aantal kritische passingen, schroefdraden en snapverbindingen
- Of u naast het 3D-model een werkplaatstekening nodig hebt
- Aantal proefmontages voordat de vorm wordt goedgekeurd
- Of het onderdeel moet worden versterkt of herontworpen
Wat u krijgt
- 3D-model in STEP (bewerkbaar) en STL of 3MF
- Parametrisch origineel bestand uit Autodesk Fusion op verzoek
- PDF-tekening met kritische maten en toleranties voor de werkplaats
- Proefprint voor de proefmontage
- Afgewerkte onderdelen als 3D-print in het gekozen materiaal (optie)
- Korte beschrijving van versterkingen en materiaalkeuze
Veelgestelde vragen
Kan een onderdeel worden nagemaakt zonder tekening?
Ja. De meeste kunststof onderdelen en eenvoudige metalen onderdelen zijn op te meten en opnieuw te tekenen in CAD. We hebben het onderdeel nodig, de stukken ervan of goede foto's met maten. Daarna kan het worden gemaakt met 3D-printen, CNC of spuitgieten.
Moet ik het onderdeel naar u opsturen?
Niet altijd. Voor eenvoudige onderdelen zijn foto's met een schuifmaat in beeld en een paar aanvullende maten vaak genoeg. Voor nauwe passingen, tandwielen en vrije vormen is opsturen het veiligst; we sturen het na het opmeten terug.
Wordt het nieuwe onderdeel even sterk als het origineel?
Vaak sterker. We analyseren waarom het origineel brak en versterken juist dat gebied met radiussen, dikkere wanden of ribben. Het materiaal kiezen we op basis van belasting, temperatuur en omgeving.
Wat als het onderdeel de eerste keer niet past?
Daarom maken we een proefprint. U past die en beschrijft de afwijking, wij passen het model aan. Pas als de pasvorm klopt, leveren we de definitieve bestanden.
Mag ik een reserveonderdeel van een fabrikant kopiëren?
Een vervangend onderdeel maken voor uw eigen machine is normaal gesproken geen probleem. U bent als opdrachtgever verantwoordelijk voor het recht om te kopiëren, zeker als het onderdeel wordt doorverkocht. Merknamen en logo's reproduceren we niet.
Hoe klein mogen de onderdelen zijn?
Details tot enkele millimeters zijn te meten met micrometer en loep. Zeer fijne structuren, bijvoorbeeld lamellen dunner dan 0,5 mm, moeten soms worden vereenvoudigd om maakbaar te zijn.