Wat een technische tekening moet bevatten
Een goede tekening beantwoordt alles wat de werkplaats moet weten, zonder dat de operator hoeft te raden. Ze bevat de aanzichten en doorsneden die nodig zijn om de vorm te tonen, maten met toleranties, materiaal, ruwheidseisen en eventuele nabehandeling. Lijnsoorten volgen ISO 128. Een dikke volle lijn geeft zichtbare contouren aan en een dunne streeplijn verborgen randen. Hartlijnen en symmetrielijnen tekenen we met een dunne streep-punt-lijn.
Doorsneden gebruiken we waar de inwendige geometrie anders met veel streeplijnen zou moeten worden getoond. Detailaanzichten op grotere schaal maken kleine groeven, afschuiningen en radiussen leesbaar.
Het titelblok volgt ISO 7200 en bevat onder meer titel, tekeningnummer, revisie, uitgiftedatum, opgesteld door, goedgekeurd door en eigenaar. Daarnaast vermelden we materiaal, schaal, projectiesymbool en algemene tolerantie. Zo werkt de tekening direct in uw documentbeheer en kan ze zonder aanvullingen voor een offerte worden verstuurd.
Projectiemethode: Europees of Amerikaans
De aanzichten worden geplaatst volgens een projectiemethode, en die moet uit de tekening blijken. In Nederland, België en de rest van Europa gebruikt men de Europese projectie, methode E. Daarbij staat het linkerzijaanzicht rechts van het vooraanzicht en het bovenaanzicht eronder. Bij de Amerikaanse projectie, methode A, is het andersom.
Het symbool is een afgeknotte kegel in twee aanzichten en staat in of bij het titelblok. Worden de methoden verward, dan kan een gat aan de verkeerde kant van het onderdeel belanden, vooral als de tekening naar een leverancier buiten Europa gaat. We tekenen volgens methode E tenzij u iets anders vraagt, en voegen vaak een isometrisch aanzicht toe als extra hulp voor de lezer.
De schaal kiezen we uit de standaardreeks, bijvoorbeeld 1:1, 1:2, 1:5 of 2:1, en vermelden we in het titelblok. De maten gelden altijd voor het werkelijke onderdeel, nooit voor wat op papier wordt gemeten. We controleren daarom of de tekening leesbaar is in het beoogde formaat, meestal A4 of A3.
Maatvoering en algemene toleranties
De maatvoering volgt ISO 129-1. We gaan uit van functionele referenties, dus de vlakken waartegen het onderdeel aanligt of waardoor het wordt geleid. Kettingmaten vermijden we waar toleranties zich zouden opstapelen, en geen maat staat er twee keer. Elke maat moet bij de controle meetbaar zijn.
Alle maten zonder eigen tolerantie vallen onder een algemene tolerantie, meestal volgens ISO 2768-1 met de klassen f (fijn), m (middel), c (grof) en v (zeer grof). Voor lengtes tussen 6 en 30 mm betekent dat respectievelijk ±0,1, ±0,2, ±0,5 en ±1 mm. Een gangbare vermelding is ISO 2768-mK, waarbij K de klasse voor vorm en plaats is volgens ISO 2768-2.
Nauwere toleranties zetten we alleen waar de functie het vraagt, omdat ze machinetijd en controle kosten. Een maat binnen ±0,2 mm is met een schuifmaat te meten, terwijl een H7-gat een grenskaliber vraagt.
Passingen en vorm- en plaatstoleranties
Passingen worden vermeld volgens ISO 286 met tolerantieklassen voor gat en as. Bij het eenheidsgatsysteem H7 krijgt een gat Ø20 de maten +0/+0,021 mm. Een as Ø20 h6 krijgt 0/−0,013 mm. H7/g6 geeft een glijpassing waarin de delen kunnen draaien, en H7/p6 een perspassing die met een pers of warmte wordt gemonteerd. We kiezen de passing op basis van de functie en van standaardcomponenten zoals lagers en bussen.
Waar een maat niet volstaat om de eis te beschrijven, gebruiken we vorm- en plaatstoleranties volgens ISO 1101. Vlakheid, haaksheid, positie, coaxialiteit en slingering worden vermeld ten opzichte van referenties A, B en C. Een gatenpatroon dat op een tegenstuk moet passen, beschrijf je beter met een positietolerantie dan met plus-minmaten op elk gat. Tekeningen voor machineonderdelen en plaatdelen krijgen de vermeldingen die juist die bewerking nodig heeft.
De referenties kiezen we zo dat ze overeenkomen met hoe het onderdeel wordt gemonteerd. A is meestal het grootste aanlegvlak, B een rand of gat dat de positie bepaalt en C wat de rotatie vastlegt. Met dezelfde referenties in productie en controle is de meting eenduidig en het gesprek met de leverancier korter.
Schroefdraad, ruwheid en materiaal
Metrische schroefdraad wordt vermeld volgens ISO 965 en ISO 68-1. M8 betekent normale draad met een spoed van 1,25 mm. Fijne draad wordt voluit geschreven, bijvoorbeeld M8×1. De tolerantieklasse voegen we toe waar nodig, bijvoorbeeld M8×1,25-6H voor binnendraad en 6g voor buitendraad. Draaddiepte en boordiepte vermelden we apart, omdat ze zowel de sterkte als de bewerkingstijd bepalen.
Ruwheid wordt vermeld met symbolen en een Ra-waarde volgens ISO 21920, dat ISO 1302 heeft vervangen. Richtwaarden: Ra 6,3 voor voorgefreesd, Ra 3,2 voor normaal gefreesd of gedraaid, Ra 1,6 voor nabewerkt en Ra 0,8 voor lagerzittingen en afdichtvlakken. Het materiaal vermelden we met de normaanduiding, bijvoorbeeld EN AW-6082-T6 voor aluminium of 1.4404 voor zuurvast rvs.
Tot slot komen de algemene aanwijzingen. Randen zonder eigen vermelding krijgen een standaardnoot, bijvoorbeeld dat alle scherpe randen 0,2–0,5 mm worden gebroken. Gelaste constructies krijgen lassymbolen volgens ISO 2553 met a-maat en laslengte. Oppervlaktebehandelingen zoals anodiseren of verzinken vermelden we met laagdikte, omdat die de passingsmaten beïnvloedt.
Veelvoorkomende vermeldingen op tekening
| Vermelding | Betekenis |
|---|---|
| ISO 2768-mK | Algemene tolerantie middel (m) voor lengtes en hoeken, klasse K voor vorm en plaats |
| 6–30 mm, ISO 2768-1 | f ±0,1 · m ±0,2 · c ±0,5 · v ±1 mm |
| Ø20 H7 | Gat +0/+0,021 mm volgens ISO 286 |
| Ø20 h6 | As 0/−0,013 mm volgens ISO 286 |
| H7/g6 | Glijpassing – de delen draaien of glijden met kleine speling |
| H7/p6 | Perspassing – montage met pers of warmte |
| M8×1,25-6H / 6g | Metrische normale draad, binnen 6H, buiten 6g (ISO 965) |
| Ra 3,2 | Normaal gefreesd of gedraaid oppervlak (ISO 21920) |
| Ra 0,8 | Fijn oppervlak, bijv. lagerzitting of afdichtvlak |
| Symbool E | Europese projectie, methode E |
De tolerantiewaarden gelden voor nominale maten in het vermelde bereik. Andere afmetingen hebben andere waarden volgens de betreffende norm.
Dit hebben we van u nodig
- 3D-model in STEP, of schets en foto's als er geen model is
- Welke vlakken en maten kritisch zijn voor de functie
- Materiaal en eventuele oppervlaktebehandeling (anodiseren, verzinken, lakken)
- Productiemethode en aantal
- Eisen aan passingen met lagers, assen of tegenstukken
- Uw sjabloon voor het titelblok en nummersysteem, als u die hebt
- Oude papieren tekeningen of pdf's die opnieuw moeten worden getekend
Voorbeeldopdrachten
- Werkplaatstekening voor CNC-frezen
- Draaitekening met passingen en schroefdraad
- Plaatwerktekening met uitslag en buighoeken
- Samenstellingstekening met stuklijst en positienummers
- Tekening voor een offerteaanvraag bij meerdere werkplaatsen
- Lastekening met lassymbolen
- Digitaliseren van een oude papieren tekening
- Controletekening met genummerde meetpunten
- Tekening in het titelblok van de klant
Dit bepaalt prijs en levertijd
- Aantal bladen en aanzichten
- Of er een 3D-model is of dat het eerst moet worden gemaakt
- Aantal toleranties, passingen en geometrische eisen
- Samenstelling met stuklijst of los onderdeel
- Leesbaarheid van oude tekeningen die moeten worden gedigitaliseerd
- Gewenste levertijd
Wat u krijgt
- PDF voor afdruk en offerte
- DXF of DWG voor verdere bewerking
- 3D-model in STEP, desgewenst met PMI (AP242)
- Revisiebeheer met wijzigingsnotities
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een technische tekening en een 3D-model?
Het 3D-model beschrijft de vorm. De tekening vermeldt daarnaast toleranties, passingen, ruwheid, materiaal en controle-eisen. Veel werkplaatsen programmeren vanuit STEP, maar hebben de tekening nodig om te weten wat belangrijk is.
Wat betekent ISO 2768-mK op een tekening?
Het is de algemene tolerantie voor alle maten zonder eigen tolerantie. m staat voor de middelklasse voor lengtes en hoeken volgens ISO 2768-1, en K is de klasse voor vorm en plaats volgens ISO 2768-2.
Moet ik op alle maten een tolerantie zetten?
Nee. De algemene tolerantie dekt de meeste maten. Eigen toleranties zet u alleen op maten die de functie beïnvloeden, bijvoorbeeld passingen en gatafstanden ten opzichte van tegenstukken.
Tekent u in Europese of Amerikaanse projectie?
Standaard in Europese projectie (methode E). Amerikaanse projectie is mogelijk als de tekening naar een leverancier gaat die daarom vraagt.
Kunt u een oude papieren tekening opnieuw tekenen?
Ja. We tekenen hem opnieuw in CAD, maken zo nodig een 3D-model en markeren maten die onduidelijk of tegenstrijdig zijn. Die stemmen we met u af voordat de tekening wordt vastgesteld.
Welk bestandsformaat stuur ik naar de werkplaats?
Meestal een PDF-tekening samen met een STEP-bestand. Plaatwerkers willen vaak een DXF met uitslag. Vraag de werkplaats wat hun software inleest.